با توجه به افزایش نرخ جمعیت و تغییر در شیوه زندگی مردم، هر ساله تولید پسماند جامد شهری در حال افزایش است. چندین روش برای دفع پسماند جامد شهری وجود دارد که دفن زباله، کمپوست کردن و سوزاندن از آن جمله هستند. دفن بهداشتی زبالهها به دلیل مزایای اقتصادی آن در سراسر جهان به طور گستردهای پذیرفته شده است. با این حال، این روش مقدار زیادی شیرابه تولید میکند که معمولاً در آن غلظتهای بالایی از آلاینده یافت میشوند. به زهآب تولید شده در محل دفن پسماند زباله (لندفیل) شیرابه گفته میشود که آب ناشی از ریزشهای جوی مانند باران و برف عامل اصلی تولید آن است. درکشور ما تنها 8 درصد پسماندهای شهری بازیافت ،کمپوست و استفاده مجدد میشوند در حالیکه 92 درصد مواد زائد دفن میشوند که از این روش مدیریتی مواد زائد جامد، حدود 25 درصد دفن اصولی و تقریبا بهداشتی است و مابقی بشکل غیربهداشتی دفن و تلنبار میباشند . مدیریت عملیات یک محل دفن بهداشتی شامل مکانیابی مناسب محل دفن ، آماده سازی محل دفن و عملیات اجرایی و مهندسی در محل دفن میباشد . اولین گام در طراحی محل دفن ، انتخاب محل مناسب است . درمکانیابی محل دفن بایستی به عواملی همچون توپوگرافی و زمین شناسی محل ، هیدرولوژی منطقه ، شرایط اقلیمی ، سطح زمین مورد نیاز ، خاک پوششی ، سطح آب زیرزمینی ، موقعیت زمین نسبت به توسعه شهر ، خصوصیات زباله دفنی ، کاربری زمینهای مجاور ، فاصله آبهای سطحی از محل دفن ، قیمت زمین و طول عمر جایگاه دفن و .... توجه داشت . لزوم بهینه سازی برخی از مراکز دفن غیر بهداشتی کشور و رساندن سطح فعلی آن به سطح قابل قبول بین المللی از یک سو و جامع پوشی به اهداف حفظ سلامت عموم و محیط زیست از سوی دیگر از طریق استفاده از بیو راکتور دفن پایدار ایجاد می گردد. از سال 1995 دربسیاری از کشورهای صنعتی بیوراکتور دفن پایدار جایگزین دفن بهداشتی مواد زائد جامدشده است ودفن بهداشتی از آن سال به بعد جزء آخرین روش مدیریتی مواد زائد شهری شناخته شده است . امروزه دفن بهداشتی پسماندها با توجه به بالا رفتن سطح استانداردهای زیست محیطی و بهداشتی به فرایندی مطلوب بنام بیوراکتور دفن پایدار مبدل گردیده که در روند طراحی آن کلیه ملاحضات فنی ،اقتصادی ، اجتماعی ، زیست محیطی و بهداشتی بگونه مطلوب ملحوظ گردیده است..پنج دلیل برای توجیه تکنولوژی بیوراکتور دفن پایدار ذکر شده است:
1- افزایش بازده تبدیل انرژی ( افزایش پتانسیل استحصال انرژی از بیوگاز تولیدی )
2- امکان سامان دهی و تصفیه شیرابه در محل دفن ( تصفیه در جا )
3- استفاده مجدد از فضاهای اشغال شده داخل زمین دفن پس از گذشت زمان کوتاه
4- بازیافت مواد و تولید کمپوست در محل دفن
5- اطمینان از پایداری و تحمل پذیری سیستم
از مهمترین پارامترهای موثر در مکانیابی مناسب در محل دفن پسماند را میتوان در سه
گروه1-زیست محیطی2-زیست محیطی-اقتصادی3-اقتصادی-اجتماعی را در برگرفت و بر این مسئله واقف است که این سه
گروه پارامتر نقش اساسی را در تعیین مکان انتخابی مناسب خواهند داشت. درگروه پارامترهای زیست محیطی، مهمترین پارامترها عبارتند از: فاصله از آبهای سطحی، فاصله از آبهای زیرزمینی، خاک (بافت خاک) و فاصله از گسل و درگروه پارامترهای اقتصادی-
اجتماعی عبارتند از: فاصله از شهر و روستا و فاصله از جاده (اصلی، فرعی) قرار گرفتهاند و دو پارامتر مهم شیب وکاربری اراضی
هم جز پارامترهای زیست محیطی و هم پارامترهای اقتصادی-اجتماعی قرار میگیرند و پارامترهای دیگری مانند میزان بارش سالیانه، ارتفاع، فاصله از مناطق حفاظت شده، عمق خاک(زیست محیطی)، فاصله از فرودگاهها، فاصله از اماکن باستانی،
تاریخی فرهنگی، دسترسی به مناطق مرکزی شهر، فاصله از راه آهن و فاصله از مناطق مرکزی شهراستفاده شده است در ادامه
با مرور مقالات و مطالعاتی که در زمینه مکانیابی محل دفن پسماند ویژه انجام شده است، به هریک از این پارامترها پرداخته
و علاوه بر بیان اهمیت هر پارامتر، مقادیر طبقات مطلوبیت برای پارامترهای تاثیرگذار تعیین میشود. در شهرکرمانشاه با توجه به مطالعات انجام شده این طرح قابلیت اجرایی دارد و انجام آن الزامی است .
با توجه به افزایش نرخ جمعیت و تغییر در شیوه زندگی مردم، هر ساله تولید پسماند جامد شهری در حال افزایش است. چندین روش برای دفع پسماند جامد شهری وجود دارد که دفن زباله، کمپوست کردن و سوزاندن از آن جمله هستند. دفن بهداشتی زبالهها به دلیل مزایای اقتصادی آن در سراسر جهان به طور گستردهای پذیرفته شده است. با این حال، این روش مقدار زیادی شیرابه تولید میکند که معمولاً در آن غلظتهای بالایی از آلاینده یافت میشوند. به زهآب تولید شده در محل دفن پسماند زباله (لندفیل) شیرابه گفته میشود که آب ناشی از ریزشهای جوی مانند باران و برف عامل اصلی تولید آن است. درکشور ما تنها 8 درصد پسماندهای شهری بازیافت ،کمپوست و استفاده مجدد میشوند در حالیکه 92 درصد مواد زائد دفن میشوند که از این روش مدیریتی مواد زائد جامد، حدود 25 درصد دفن اصولی و تقریبا بهداشتی است و مابقی بشکل غیربهداشتی دفن و تلنبار میباشند . مدیریت عملیات یک محل دفن بهداشتی شامل مکانیابی مناسب محل دفن ، آماده سازی محل دفن و عملیات اجرایی و مهندسی در محل دفن میباشد . اولین گام در طراحی محل دفن ، انتخاب محل مناسب است . درمکانیابی محل دفن بایستی به عواملی همچون توپوگرافی و زمین شناسی محل ، هیدرولوژی منطقه ، شرایط اقلیمی ، سطح زمین مورد نیاز ، خاک پوششی ، سطح آب زیرزمینی ، موقعیت زمین نسبت به توسعه شهر ، خصوصیات زباله دفنی ، کاربری زمینهای مجاور ، فاصله آبهای سطحی از محل دفن ، قیمت زمین و طول عمر جایگاه دفن و .... توجه داشت . لزوم بهینه سازی برخی از مراکز دفن غیر بهداشتی کشور و رساندن سطح فعلی آن به سطح قابل قبول بین المللی از یک سو و جامع پوشی به اهداف حفظ سلامت عموم و محیط زیست از سوی دیگر از طریق استفاده از بیو راکتور دفن پایدار ایجاد می گردد. از سال 1995 دربسیاری از کشورهای صنعتی بیوراکتور دفن پایدار جایگزین دفن بهداشتی مواد زائد جامدشده است ودفن بهداشتی از آن سال به بعد جزء آخرین روش مدیریتی مواد زائد شهری شناخته شده است . امروزه دفن بهداشتی پسماندها با توجه به بالا رفتن سطح استانداردهای زیست محیطی و بهداشتی به فرایندی مطلوب بنام بیوراکتور دفن پایدار مبدل گردیده که در روند طراحی آن کلیه ملاحضات فنی ،اقتصادی ، اجتماعی ، زیست محیطی و بهداشتی بگونه مطلوب ملحوظ گردیده است..پنج دلیل برای توجیه تکنولوژی بیوراکتور دفن پایدار ذکر شده است:
1- افزایش بازده تبدیل انرژی ( افزایش پتانسیل استحصال انرژی از بیوگاز تولیدی )
2- امکان سامان دهی و تصفیه شیرابه در محل دفن ( تصفیه در جا )
3- استفاده مجدد از فضاهای اشغال شده داخل زمین دفن پس از گذشت زمان کوتاه
4- بازیافت مواد و تولید کمپوست در محل دفن
5- اطمینان از پایداری و تحمل پذیری سیستم
از مهمترین پارامترهای موثر در مکانیابی مناسب در محل دفن پسماند را میتوان در سه
گروه1-زیست محیطی2-زیست محیطی-اقتصادی3-اقتصادی-اجتماعی را در برگرفت و بر این مسئله واقف است که این سه
گروه پارامتر نقش اساسی را در تعیین مکان انتخابی مناسب خواهند داشت. درگروه پارامترهای زیست محیطی، مهمترین پارامترها عبارتند از: فاصله از آبهای سطحی، فاصله از آبهای زیرزمینی، خاک (بافت خاک) و فاصله از گسل و درگروه پارامترهای اقتصادی-
اجتماعی عبارتند از: فاصله از شهر و روستا و فاصله از جاده (اصلی، فرعی) قرار گرفتهاند و دو پارامتر مهم شیب وکاربری اراضی
هم جز پارامترهای زیست محیطی و هم پارامترهای اقتصادی-اجتماعی قرار میگیرند و پارامترهای دیگری مانند میزان بارش سالیانه، ارتفاع، فاصله از مناطق حفاظت شده، عمق خاک(زیست محیطی)، فاصله از فرودگاهها، فاصله از اماکن باستانی،
تاریخی فرهنگی، دسترسی به مناطق مرکزی شهر، فاصله از راه آهن و فاصله از مناطق مرکزی شهراستفاده شده است در ادامه
با مرور مقالات و مطالعاتی که در زمینه مکانیابی محل دفن پسماند ویژه انجام شده است، به هریک از این پارامترها پرداخته
و علاوه بر بیان اهمیت هر پارامتر، مقادیر طبقات مطلوبیت برای پارامترهای تاثیرگذار تعیین میشود. در شهرکرمانشاه با توجه به مطالعات انجام شده این طرح قابلیت اجرایی دارد و انجام آن الزامی است .
برچسب:
نویسنده: نوید فلاح